CBAM staat voor Carbon Border Adjustment Mechanism. Dit is een Europese regeling die bedoeld is om de CO₂-uitstoot van geïmporteerde goederen mee te nemen in de kosten van internationale handel. Met CBAM wil de Europese Unie voorkomen dat bedrijven hun productie verplaatsen naar landen met minder strenge klimaatregels om zo kosten te besparen.
Voor bedrijven die producten van buiten de Europese Unie importeren, betekent CBAM dat zij steeds meer inzicht moeten hebben in de CO₂-uitstoot die vrijkomt tijdens de productie van hun goederen. Hierdoor krijgt duurzaamheid een grotere rol binnen internationale handel en supply chain management.
Waar staat CBAM voor?
CBAM is de afkorting van Carbon Border Adjustment Mechanism. In het Nederlands wordt dit vaak vertaald als het CO₂-grenscorrectiemechanisme.
De regeling maakt onderdeel uit van het Europese klimaatbeleid en ondersteunt de doelstelling om de uitstoot van broeikasgassen binnen de Europese Unie verder terug te dringen. Europese producenten betalen al voor hun CO₂-uitstoot via het Emissions Trading System (ETS). Zonder aanvullende maatregelen zouden producenten buiten de EU een concurrentievoordeel kunnen hebben doordat zij niet met dezelfde klimaatkosten worden geconfronteerd.
CBAM moet dit verschil verkleinen door ook bij bepaalde importproducten rekening te houden met de CO₂-uitstoot die tijdens de productie is ontstaan.
Waarom is CBAM ingevoerd?
De Europese Unie heeft CBAM ingevoerd om zogenoemde carbon leakage tegen te gaan. Dit is het verschijnsel waarbij bedrijven hun productie verplaatsen naar landen met minder strenge milieuregels, waardoor de wereldwijde uitstoot uiteindelijk niet afneemt.
Door een vergelijkbaar CO₂-prijsmechanisme toe te passen op bepaalde geïmporteerde goederen, wil de EU een gelijker speelveld creëren tussen Europese en buitenlandse producenten.
Daarnaast stimuleert CBAM producenten buiten Europa om te investeren in schonere productiemethoden. Op die manier draagt de regeling bij aan de wereldwijde verduurzaming van industriële productie.
Volgens de Europese Commissie vormt CBAM een belangrijk onderdeel van het Europese klimaatpakket Fit for 55, dat gericht is op het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen binnen de EU.
Welke producten vallen onder CBAM?
CBAM is niet direct van toepassing op alle goederen die worden geïmporteerd. In de eerste fase richt de regeling zich op sectoren met een relatief hoge CO₂-uitstoot.
Hieronder vallen onder andere:
- IJzer en staal
- Aluminium
- Cement
- Kunstmest
- Waterstof
- Elektriciteit
Deze productgroepen zijn geselecteerd omdat zij verantwoordelijk zijn voor een aanzienlijk deel van de industriële uitstoot en een verhoogd risico op carbon leakage kennen.
De Europese regelgeving kan in de toekomst worden uitgebreid naar andere productcategorieën. Daarom is het voor bedrijven belangrijk om ontwikkelingen rondom CBAM actief te volgen.
Hoe werkt CBAM in de praktijk?
Sinds de invoering van de overgangsfase moeten importeurs van bepaalde goederen rapporteren hoeveel CO₂-uitstoot gepaard gaat met de productie van hun producten.
Dit betekent dat bedrijven informatie moeten verzamelen over de emissies die ontstaan bij hun leveranciers buiten de Europese Unie. Die gegevens moeten vervolgens periodiek worden gerapporteerd aan de bevoegde autoriteiten.
Vanaf de definitieve invoeringsfase zullen bedrijven naar verwachting CBAM-certificaten moeten aanschaffen. De prijs van deze certificaten wordt gekoppeld aan de CO₂-prijs binnen het Europese emissiehandelssysteem.
Een voorbeeld is een bedrijf dat staal importeert uit een land buiten de EU. Wanneer de productie van dat staal een bepaalde hoeveelheid CO₂-uitstoot veroorzaakt, moet de importeur deze uitstoot rapporteren en uiteindelijk mogelijk compenseren via CBAM-certificaten.
Wat betekent CBAM voor importeurs?
Voor veel importeurs betekent CBAM dat duurzaamheid en compliance een grotere rol krijgen binnen het inkoop- en logistieke proces.
Waar bedrijven vroeger vooral keken naar prijs, kwaliteit en levertijd, wordt ook inzicht in de CO₂-uitstoot van leveranciers steeds belangrijker. Organisaties moeten meer gegevens verzamelen, processen documenteren en rapportages opstellen.
Dit brengt verschillende uitdagingen met zich mee. Bedrijven moeten niet alleen weten waar hun producten vandaan komen, maar ook hoe deze zijn geproduceerd en welke emissies daarbij vrijkomen.
Daarnaast kan CBAM gevolgen hebben voor de totale kosten van geïmporteerde goederen. Afhankelijk van de uitstootintensiteit van producten kunnen importkosten in de toekomst stijgen.
Voor veel organisaties wordt supply chain transparantie daardoor een strategisch aandachtspunt.
Welke invloed heeft CBAM op logistieke processen?
Hoewel CBAM primair gericht is op CO₂-uitstoot en importheffingen, heeft de regeling ook invloed op logistieke processen.
Bedrijven moeten steeds meer informatie verzamelen over hun internationale goederenstromen. Hierdoor wordt een goede samenwerking tussen leveranciers, transporteurs, opslaglocaties en importeurs belangrijker.
Ook documentatie speelt een grotere rol. Naast traditionele importdocumenten moeten organisaties steeds vaker emissiegegevens kunnen aanleveren en verifiëren. Dit vraagt om nauwkeurige administratieve processen en een goed inzicht in de volledige supply chain.
Organisaties die hun goederenstromen efficiënt willen beheren, hebben daarom steeds vaker behoefte aan realtime inzicht, betrouwbare data en een goed georganiseerde logistieke keten.
Hoe ondersteunt een logistiek partner hierbij?
Hoewel CBAM vooral een wettelijke en administratieve regeling is, heeft de uitvoering ervan directe gevolgen voor internationale goederenstromen.
Een logistiek partner kan bijdragen aan meer overzicht binnen complexe supply chains door processen rondom opslag, transport en goederenstromen beter op elkaar af te stemmen. Bij internationale importstromen kan bijvoorbeeld internationaal transport helpen om goederen efficiënt tussen leveranciers en eindbestemmingen te verplaatsen.
Wanneer producten tijdelijk moeten worden opgeslagen voordat zij verder worden gedistribueerd, kan ook warehousing bijdragen aan een gestroomlijnde logistieke keten.
Voor organisaties die meerdere logistieke activiteiten willen combineren binnen één geïntegreerde aanpak, biedt contractlogistiek mogelijkheden om meer controle en inzicht te creëren binnen internationale supply chains.
Naarmate regelgeving zoals CBAM belangrijker wordt, groeit ook het belang van een transparante en goed georganiseerde logistieke infrastructuur.
